Od powodzi do przemiennika – geneza SR6DKL i potrzeba budowy niezależnej łączności w Kotlinie Kłodzkiej (część 1/3)

Trzyczęściowy cykl przedstawia pełną drogę projektu SR6DKL – od realnego kryzysu komunikacyjnego, przez analizę i decyzje projektowe, aż po techniczną realizację i wnioski z wdrożenia.

Gdy infrastruktura przestaje być oczywistością

We wrześniu 2024 roku region Kotlina Kłodzka znalazł się w sytuacji, która dla środowiska łączności kryzysowej stanowi realny scenariusz testowy, a nie jedynie teoretyczne założenie. Intensywne opady i powódź doprowadziły do poważnych zakłóceń infrastruktury telekomunikacyjnej, ujawniając krytyczne luki w dostępności systemów komunikacyjnych.

W kulminacyjnym momencie powodzi w powiecie kłodzkim doszło do sytuacji, w której sieci telefonii komórkowej działały niestabilnie lub przestawały funkcjonować całkowicie, dostęp do internetu był ograniczony, a przeciążona infrastruktura uniemożliwiała skuteczne zestawianie połączeń. W praktyce oznaczało to brak możliwości szybkiego przekazywania informacji między mieszkańcami, służbami oraz wolontariuszami. Nawet tam, gdzie systemy formalnie pozostawały aktywne, ich wydajność nie pozwalała na efektywne wykorzystanie.

Zdarzenia te znajdują potwierdzenie w komunikatach publikowanych m.in. przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa oraz w relacjach lokalnych z regionu. To właśnie ten moment stał się punktem wyjścia do dalszych działań.

Ograniczenia łączności i decyzja o budowie systemu

W odpowiedzi na doświadczenia powodzi środowisko skupione wokół Kłodzkiej Amatorskiej Sieci Ratunkowej rozpoczęło serię testów terenowych, których celem było opracowanie rzeczywistej mapy pokrycia radiowego powiatu kłodzkiego. Testy prowadzono w pasmach 145 MHz oraz 433 MHz, zarówno w scenariuszach mobilnych, jak i stacjonarnych. Wyniki były jednoznaczne – łączność bezpośrednia (simplex) w wielu przypadkach nie zapewniała stabilnej komunikacji.

Analiza wykazała dwa kluczowe ograniczenia. Pierwszym była niewielka liczba aktywnych operatorów, co ograniczało możliwość budowy naturalnej sieci przekaźnikowej. Drugim – fundamentalnym – była specyfika terenu. Kotlina Kłodzka, otoczona pasmami górskimi i pełna lokalnych wzniesień, tworzy środowisko o trudnych warunkach propagacyjnych. W praktyce oznacza to liczne strefy cieniowania, ograniczoną widoczność radiową oraz dużą zmienność jakości sygnału.

Kolejne próby wykorzystania przemienników spoza regionu również nie przyniosły oczekiwanego rezultatu. Ich zasięg był nierównomierny, a zależność od infrastruktury zewnętrznej wprowadzała istotne ryzyko operacyjne. W sytuacjach kryzysowych brak kontroli nad dostępnością takiego systemu jest czynnikiem krytycznym.

Wnioski były jednoznaczne – powiat kłodzki nie posiadał własnej, niezależnej warstwy łączności przemiennikowej. W odpowiedzi na tę lukę podjęto decyzję o budowie przemiennika amatorskiego w paśmie 70 cm. Wybór ten wynikał z dostępności technologii, kosztów oraz możliwości szybkiego wdrożenia.

Równolegle analizowano możliwe lokalizacje instalacji, jednak każda z nich wiązała się z dodatkowymi kosztami i wymaganiami organizacyjnymi. Aby przyspieszyć proces, zdecydowano się na uruchomienie systemu w Kłodzko (locator JO80IK). Lokalizacja ta nie była optymalna propagacyjnie, ale pozwalała na testowanie systemu w warunkach trudnych – czyli najbardziej zbliżonych do realnych scenariuszy kryzysowych.

Od doświadczenia do działania

Projekt SR6DKL nie powstał jako eksperyment, lecz jako bezpośrednia odpowiedź na realne zdarzenia i zidentyfikowane braki infrastrukturalne. Doświadczenia z września 2024 roku pokazały jasno, że systemy komercyjne nie gwarantują ciągłości działania, a łączność bezpośrednia w trudnym terenie ma swoje ograniczenia.

Brak lokalnego przemiennika oznaczał realne ryzyko utraty zdolności komunikacyjnych w sytuacjach kryzysowych. Budowa własnego systemu stała się więc koniecznością – pierwszym krokiem do stworzenia niezależnej, odpornej infrastruktury łączności w regionie.

W kolejnej części artykułu przejdziemy do warstwy technicznej projektu SR6DKL – obejmującej architekturę systemu, dobór komponentów oraz pierwsze doświadczenia z wdrożenia w terenie.